تغییرات شهری برای حمایت از کارآفرینان جوان – بخش اول

اگر صاحب یک کسب‌وکار فناورانه بخواهد با نگاه به نقشه شهری مثل تهران، محلی را برای ساختمان شرکتش انتخاب کند و سطح مالی مناسبی هم داشته باشد، تقریباً به ساختمان‌های پهنه‌های تجاری مناطق ۱، ۲، ۳ و ۵ فکر می‌کند و محلی را در آن مناطق انتخاب می‌کند. اما اگر چند عامل دیگر را در این مسأله وارد کنیم، شاید انتخاب محل استقرار شرکت کمی تغییر کند. اگر این صاحب کسب‌وکار یک جوان دانشجو یا تازه فارغ‌التحصیل از دانشگاه باشد که مدتی است با دوستانش که شاید هم‌خوابگاهی یا هم‌دانشکده‌ای هستند، روی یک ایده نوآورانه فعالیت کرده، به هر زحمتی بوده، مشتری پیدا کرده‌ و مختصر فروشی داشته‌ و حالا برای بزرگ‌تر کردن تیم و ورود جدی به بازار، نیازمند یک فضای کاری است تا افراد با تخصص‌های بیشتری را گرد هم بیاورد ، مناطق دیگر و بویژه اطراف دانشگاه ها را جست و جو می کند. این جوان سرمایه زیادی برای پرداخت رهن و اجاره یک واحد تجاری ندارد. تعداد این نوع جوانان باانگیزه که برای ساختن رؤیاهایشان قید استخدام در شرکت‌های مطرح فناورانه کشور را زده‌اند، کم نیستند. حل این مسأله از حالت قبلی سخت‌تر شده و نیازمند ورود بازیگران دیگری است. دانشگاه‌ها تلاش کرده‌اند با فراهم کردن فضا‌های کاری در اطراف دانشگاه ها که دسترسی راحت‌تر و توأمانی برای دانشجویان و فارغ‌التحصیلان به کلاس‌های درس، استادان و آزمایشگاه‌های تخصصی را فراهم می‌آورد و در عین حال هزینه بسیار کمتری دارد، این چالش را مدیریت کنند. این کار، اقدام رایجی برای دانشگاه‌های مختلفی از جمله شریف، تهران، امیرکبیر، بهشتی و علم وصنعت است.

دانشگاه‌هایی مانند بهشتی و علم‌ وصنعت که فضای توسعه داخلی مناسبی دارند، سعی می‌کنند تا حد ممکن از فضا‌های موجود درون محدوده دانشگاه به این کار اختصاص بدهند ولی دانشگاه‌های دیگری مانند شریف، تهران و امیرکبیر که در بافت فشرده و متراکم شهری قرار دارند، این آزادی انتخاب را ندارند. این نوع دانشگاه‌ها کم‌کم اقدام به تملک بافت‌های مسکونی و تجاری اطراف دانشگاه می‌کنند و بعضاً با تغییر کاربری آنها،  بتوانند درخواست‌های فضای کاری رو به رشد را پاسخگو باشند. این موضوع از منظر دانشگاه و کارآفرینان جوان ضروری است. اما از سوی دیگر، طرح توسعه این نوع دانشگاه‌ها برای تصویب و اجرا با چالش‌هایی مواجه می‌شود و خبر این اتفاق در شهر می‌پیچد. حواشی طرح توسعه دانشگاه شریف و تهران و تعارضات منافع آن با حقوق ساکنان و کسبه محدوده حتی به سمت ایجاد یک بحران محلی پیش ‌می‌رود. این بحران‌ها و انتشار اخبار و مصاحبه با مسئولان، ساکنان و کسبه، باعث مطرح شدن بیشتر موضوع و آگاهی نسبی شهروندان از این اقدام می‌شود.

مسأله محل استقرار برای تیم‌های نوپای دانشجو یا تازه فارغ‌التحصیل چالش مهمی است تا بتوانند کسب و کار خود را توسعه دهند اما در مسیر پر پیچ و خم راه‌اندازی و توسعه کسب‌وکار فناورانه و نوآورانه، چالش‌های متفاوت و متعددی را در پیش‌رو دارند. در دنیای واقعی، کارآفرینان به‌صورت دائم برای رشد و روبه‌رو شدن با چالش‌ها تلاش می‌کنند. این تلاش با بی‌خوابی‌ها، آشفتگی‌ها و کارِ بدون تعطیلی در هم آمیخته می‌شود و گاهی پاس کردن یک درس ۲ واحدی را برای دانشجوی کارآفرین به کابوس بزرگی تبدیل می‌کند. تعدادی از آنان دست به حذف ترم و مرخصی تحصیلی می‌زنند و در مواردی هم ترک تحصیل می‌کنند. برای کارآفرینان جوان پسر، سربازی هم داستان دیگری دارد. برای همه کارآفرینان اعم از جوان یا جاافتاده و مسن، مسائل چالشی مانند بیمه و مالیات عمومیت دارد. پیدا کردن نیروی کار، پرداخت حقوق‌شان، آموزش آنان و همچنین اجرای طرح کارورزی برای جبران کمبود نیرو و چالش با بیمه و… بخش کوچکی از مشکلات عمومی راه‌اندازی کسب‌وکار است. هر کسب‌وکار نوآورانه‌ای هم مرتبط با حوزه فعالیتی خود چالش‌های متعددی دارد. چه یک شرکت دانش‌بنیان که روی تولید سخت‌افزار کار می‌کند و با مشکل واردات مواد موردنیاز اولیه یا کمبود آن مواجه شده است یا بازار در سفارش کالا مردد است، چه کسب‌وکار نرم افزاری که برای توسعه پلتفرم خود در بین شهروندان با چالش‌های مدیریتی در شهرها مواجه می‌شود، همه این چالش‌ها فارغ از اینکه کارآفرینان آن دانشجو یا فارغ‌التحصیل یا ترک تحصیلکرده باشد، با آن روبه‌رو خواهد شد.

حمایت‌های دستگاه‌های مختلف از راه‌اندازی کسب‌وکارهای جوانان در حد امکان بخش‌های مختلفی را شامل می‌شود، مانند معافیت‌های شرکت‌های دانش‌بنیان نوع یک و دو، شرکت‌های خلاق و همچنین طرح نوآفرین. وقتی پای صحبت کارآفرینان می‌نشینیم همه از منظر و تجربه خود به حمایت‌های موجود نگاه می‌کنند. برخی از حمایت‌های شکل گرفته راضی و خشنودند و در دفعات متعددی در کسب‌وکار خود از آن بهره‌مند شده‌اند ولی تجارب ناموفق برخی دیگر نشان می‌دهد که این حمایت‌ها همه شمول نبوده و نیازمند بازنگری است. این نکته مهمی است که بدانیم حوزه‌های فعالیتی کارآفرینان متنوع و متعدد است و تعریف هر سازوکاری متعاقباً کار برخی از آنان را تسهیل ولی برخی دیگر را ناامید می‌کند. این امر، نیازمند دقت بالای متولیان در بازنگری قوانین قدیمی و ناکارآمد است تا از ایجاد رانت در سایه حمایت‌ها جلوگیری کرده و فرصت برابری را در اختیار کارآفرینان این مرز و بوم قرار دهد.

این یادداشتم در روزنامه ایران و تحت موضوع گزارش «ایران» از ناحیه نوآوری دانشگاه صنعتی شریف و با عنوان «فضایی برای ارائه ایده های خلاقانه دانشجویی» در تاریخ ۱۶ مرداد ۱۳۹۸ و به شماره ۷۱۲۷ به چاپ رسیده است.

۱۷
مرداد ۱۳۹۸
نویسنده
دیدگاه‌ها بدون دیدگاه
برچسب‌ها

دیدگاه‌ها بسته است.