سطح لغزنده شهر برای استارتاپ‌ها

در سالهای اخیر، استارتاپ ها یا کسب و کارهای نوپای حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات به جریان شهر هوشمند ورود پیدا کرده اند. در حال حاضر و بر خلاف امکانات عظیم IBM، دیگر کامپیوترها در انحصار شرکت های بزرگ و دولت ها نیستند و در سراسر دنیا گروه های گوناگونی شامل فعالان، کارآفرینان و هکرهای شهری راه خود را به سمت نوع متفاوتی از مدینه فاضله پیدا کرده اند. این محدودیت ها کارآفرینان را به حرکت واداشت تا فناوری امروز را که بسیار ساده تر مدیریت می شود و با هزینه کمتری در دسترس قرار می گیرد به مجموعه زیرساخت های دولتی پیوند بزنند. تلفن های هوشمند، رایانش ابری، پهنای باند ارزان قیمت، داده‌های باز، فناوری های متن‌باز را می‌توان از جمله عوامل توانمندساز حضور استارتاپ ها در جریان شهر هوشمند نام برد.

استارتاپ‌هایی با ایده‌های شهری
بر اساس تعاریف مختلف از نویسندگان و محققانی مانند استیو بلنک، اریک ریس و کتاب ها و منابع متنوع، بهترین و جامع ترین تعریفی را که برای یک استارتاپ می توان ارائه کرد، عبارت است از “استارتاپ یک سازمان موقت است که با هدف یافتن یک مدل کسب و کار تکرارپذیر و مقیاس پذیر بوجود آمده است.” با کمی انعطاف در دسته بندی، استارتاپ‌هایی که در حوزه های تحرک شهری، توسعه اقتصاد، پایداری و خدمات شهری فعالیت می کنند با عنوان استارتاپ‌های فناورانه شهری – UrbanTech Startups – طبقه بندی می شوند. بنیانگذاران گروه سرمایه گذاری urban.us که بر جذب استارتاپ‌های فناورانه شهری تمرکز دارد؛ شهر هوشمند را شهری می‌دانند که کاربرد فناوری در آن بتواند کیفیت زندگی شهری را بهبود بخشد و تلاش می کنند تا از استارتاپ هایی حمایت کنند که توانایی ایجاد تاثیر مثبت در بازه زمانی پنج ساله بر روی صد شهر را داشته باشند. پیشنهاد urban.us در تدوین مدل کسب و کار به استارتاپ ها، تمرکز همزمان بر فروش به سازمانهای مسئول در امور شهری و پیشنهاد خدمات و محصولات به کسب و کارها و مصرف کنندگان، است. نمونه هایی از استارتاپ های موفق در جهش به سمت جریان شهر هوشمند، در ادامه آمده است:

  • Uber: سرویس همسفری آنلاین رانندگان وسایل نقلیه خصوصی
  • Nextdoor: شبکه اجتماعی خصوصی ساکنان محله
  • Waze: سامانه موقعیت یاب جهانی با استفاده از سیستم ناوبری پیوسته
  • Rachio: سامانه کنترل از راه دور سیستم های آبیاری باغچه خانه یا باغ
  • Skycatch: سامانه پهباد خودکار با هوش تصویری کاربردی در نقشه برداری و بازرسی
  • ValetAnywhere: سرویس مدیریت تقاضای پارکینگ حاشیه خیابان

در مجموع می توان اذعان کرد ابعاد هیجان انگیز این فعالیت‌ها در کاربران، تاثیر مثبت بر محیط زیست و تاثیرات اجتماعی آنها نهفته است.

چالش استارتاپ‌ها با ذی‌نفعان شهری
یکی از بزرگترین چالش های مدیریت کلانشهرها، تامین زیرساخت و دسترسی شهروندان به حمل و نقل عمومی و تسهیل تردد و جابه جایی آنان است. بر اساس این نیاز روزافزون نواحی شهری، در سال ۲۰۰۹ تراویس کالانیک و گرت کمپ UberCab (سرویس همسفری آنلاین رانندگان وسایل نقلیه خصوصی) را بنیانگذاری کردند. پس از سه سال، توسعه بین المللی این استارتاپ در ابتدای سال ۲۰۱۲ آغاز و در سال ۲۰۱۴ به عنوان چهل و هشتمین شرکت قدرتمند آمریکا معرفی شد و تا اواسط سال ۲۰۱۵، سرویس Uber در ۵۸ کشور و در دسترس شهروندان ۳۰۰ شهر قرار گرفت.
نکته قابل توجه در توسعه Uber، چالش انطباق فعالیت های این شرکت با قانون محلی کشورها است. این شرکت تاکنون با مخالفت بسیاری از شهرداری ها و آژانس های حمل و نقل شهری مواجه شده است که مدعی اند رانندگی رانندگان Uber، بدون گواهینامه رانندگی با تاکسی ایمن و قانونی نیست. گفتگوی مناقشه برانگیز مایکل بلومبرگ شهردار سابق نیویورک و بوریس جانسون شهردار سابق لندن در کنفرانس ۲۰۱۵  CityLab، نمونه ای از اختلاف دیدگاه در برخورد با «موج نوین تکنولوژی تامین تاکسی» در دو سر طیف حمایت و مخالفت از سوی مدیران شهری است. مایکل بلومبرگ در حمایت از فناوری های نوین، از Eastman Kodak یاد می کند که همچون نمونه های فراوان دیگری از فناوری های جدیدی که یک شبه از بین رفته اند و دیگر خدماتی ارائه نمی کنند. او همچنین این سوال را طرح می کند که آیا مدیریت شهری باید برای مشتریان یک کسب و کار کار کند یا این مردم و کسب و کارها هستند که باید ریسک اقتصادی را بپذیرند؟
اعتبار شرکت Uber با فراهم کردن گزینه های ارزان قیمت حمل و نقل برای مشتریان خود، شکل گرفته که همین مزیت، موجب انتقاد شدید آژانس های رانندگان تاکسی که منجر به اتهام شکستن قیمت ها و شکل دهی بازار غیراصولی حمل و نقل شده است. در این میان، رانندگان تاکسی شهر لندن در خط مقدم نبرد بین المللی علیه Uber هستند و تلاش می کنند تا زمان ایجاد تغییرات بنیادین در برنامه خدمت رسانی این شرکت، استفاده از نرم افزار ممنوع شود. این در حالی است که Uber به تازگی در دادگاهی در دفاع از ادامه فعالیت های خود در لندن برنده بیرون آمده، اما همچنان انجمن رانندگان تاکسی در خواست تجدید نظر به دادگاه ارایه داده اند. از دیدگاه شهردار لندن، به دلیل سازماندهی دولتی رانندگان تاکسی، کمک به این قشر در مواجهه با عوامل تغییر دهنده بازار مانند Uber وظیفه ای دولتی است. به نظر جانسون، برای رانندگان تاکسی که عمر خود را وقف مطالعه مسیرها کرده اند و وسایل مخصوصی دارند که با هزینه های بالا تنها برای رفت و آمد و اجاره شدن در خیابان اختصاص دارند، اتفاقی ناعادلانه است.
در نقطه مقابل، بلومبرگ با این استدلال که فناوری های نوین مزیت رقابتی ناعادلانه ای دارند زیرا تاکنون مدیریت شهری، رانندگان تاکسی را به گونه ای سازماندهی کرده است که هیچگونه اجباری برای رقابت نداشته اند؛ با نظریات جانسون مخالفت می کند.

لزوم تغییر رویکرد برای دستیابی به تعامل سازنده
موسسه IDC در پروژه رصد آینده، گزارشی درباره پیش بینی وضعیت شهر هوشمند در سال ۲۰۱۶ منتشر کرده که نشان دهنده رشد آگاهی و توسعه روزافزون مفهوم شهر هوشمند در میان دولت ها و مسئولین امور شهری است. علاوه بر پیش بینی افزایش درخواست تدوین راهبردهای توسعه و نقشه راه کاربردی توسط شرکت ها، احتمال می رود این درخواست از سوی شهرها، کشورها و سازمان های دولتی در زمینه شهر هوشمند نیز افزایش یابد. طبق پیش بینی موسسه IDC تا سال ۲۰۱۷ حداقل ۲۰ کشور بزرگ جهان سیاست های ملی شهر هوشمند را برای اولویت بندی بودجه، اسناد فنی و راهنمای کسب و کار تدوین می کنند. با توجه به این پیش بینی ها امید است ایران با بهره مندی از تجارب جهانی و سیاست گذاری در مقیاس ملی و محلی، فعالیت در حوزه استارتاپ های فناورانه شهری را جذاب و تسهیل کند. با افزایش آگاهی و انعطاف پذیری ساختار و سیاست های دولت و مدیریت شهری، تمایل استارتاپ ها به حل معضلات شهری افزایش می یابد تا در آینده ای نزدیک تبدیل به بازوی فناورانه مدیریت شهری در مقابله با چالش های شهر و افزایش کیفیت زندگی شهروندان گردند.

ماخذ

این مقاله‌م در فصلنامه همشهری معماری، شماره ۳۱، صفحات ۵۶ الی ۵۷ ،خرداد و تیر ۱۳۹۵ به چاپ رسید.

۱۰
مهر ۱۳۹۵
نویسنده
دیدگاه‌ها بدون دیدگاه
برچسب‌ها